Fotoğrafım, Yazım veya Videom İzinsiz Kullanıldı: Telif Haklarımı Nasıl Koruyabilirim?

1. Fotoğraf, yazı ve video ne zaman telif hakkıyla korunur?

FSEK'e göre eser, sahibinin hususiyetini taşıyan ve kanunda sayılan türlerden birine giren fikir ve sanat ürünüdür (FSEK m. 1/B [1]). Korunan şey fikir değil, onun somut ifadesidir; Telif Hakları Genel Müdürlüğü de fikirlerin korunmadığını belirtir (Kültür ve Turizm Bakanlığı [3]).

Her fotoğraf, yazı veya video kendiliğinden eser sayılmaz. Yargıtay 11. Hukuk Dairesi bir davada, seçim afişlerinin altında çöp karıştıran kişileri gösteren bir haber fotoğrafını “günlük alelade bir vakıanın objektif ile saptanması” olarak nitelendirmiş, hususiyet ve estetik değer taşımadığı için eser saymamıştır. Karar oy çokluğuyla verilmiş, bir üye fotoğrafın eser olduğu görüşüyle karşı oy yazmıştır (Yargıtay 11. HD, 26.01.2021, E. 2020/1245, K. 2021/469 [4]). Bu nedenle bir içeriğin eser olup olmadığı somut olaya göre değerlendirilir; davada genellikle bilirkişi incelemesi yapılır.

Eser sayılmasa da koruma olabilir. Eser niteliğinde olmayan fotoğraflar ve görüntü kayıtları da FSEK m. 84 kapsamındadır: Bunları kaydeden kişi, aynı kaydın üçüncü kişilerce aynı teknik araçtan yararlanılarak çoğaltılmasını veya yayımlanmasını engelleyebilir; aykırı davranan hakkında, tacir olmasa bile haksız rekabet hükümleri uygulanır (FSEK m. 84 [1]). Yukarıdaki davada da fotoğraf eser sayılmamış, ancak haksız rekabet hükümlerine göre tazminata hükmedilmiş ve bu karar Yargıtay'ca onanmıştır (Yargıtay 11. HD, 19.09.2023, E. 2022/5510, K. 2023/5116 [5]).

Hak sahibi kimdir? Eser sahibi, eseri meydana getiren kişidir (FSEK m. 8 [1]). Yayımlanmış nüshalarda eser sahibi olarak adı veya tanınmış takma adı görünen kişi, aksi ispat edilinceye kadar eser sahibi sayılır (m. 11).

2. Hangi kullanımlar izninizi gerektirir, hangileri serbesttir?

Eser sahibinin iki tür hakkı vardır:

• Mali haklar: Eseri işleme (değiştirerek yeni bir ürün oluşturma), çoğaltma, yayma ve internet dâhil her türlü araçla umuma iletme hakları yalnızca eser sahibine aittir (FSEK m. 21–25 [1]).
• Manevi haklar: Eserin kamuya sunulup sunulmayacağına karar verme, adınızın eser üzerinde belirtilmesini isteme ve izniniz olmadan eserde değişiklik yapılmasını engelleme hakları (m. 14–16).

Mali haklara ilişkin sözleşme ve izinlerin yazılı olması ve hangi hakların verildiğinin ayrı ayrı gösterilmesi gerekir (FSEK m. 52 [1]). Eserin sosyal medyada herkese açık paylaşılmış olması, başkalarına onu kendi hesabında veya sitesinde yayımlama izni verildiği anlamına gelmez.

3. İhlali fark ettiğinizde delilleri nasıl korursunuz?

İnternetteki içerik kısa sürede silinebilir veya değiştirilebilir. Bu nedenle hem ihlali hem de eserin size ait olduğunu belgelemek önem taşır:

• İhlalin kaydı: İhlalin görüldüğü sayfanın tam adresini (URL), hesap adını, paylaşım tarihini ve ekran görüntülerini saklayın. Ekran görüntüsünde adres çubuğu ile tarih ve saatin görünmesi yararlı olur.
• Eser sahipliğinin kanıtı: Fotoğrafın ham dosyası ve dosya bilgileri, yazının taslakları, videonun kaynak dosyaları ve eseri ilk yayımladığınız yerin bağlantısı gibi belgeleri saklayın. Eserin yayımlanmış hâlinde adınızın görünmesi, FSEK m. 11'deki karine (aksi ispat edilene kadar geçerli kabul) bakımından önem taşır.
• Resmî tespit: Noter aracılığıyla vakıa tespiti yaptırılabilir (HMK m. 401/2 [6]). Delilin kaybolma ihtimali varsa, dava açmadan önce mahkemeden delil tespiti de istenebilir (HMK m. 400–401).
• İsteğe bağlı kayıt-tescil: Kültür ve Turizm Bakanlığı Telif Hakları Genel Müdürlüğü'ne eser kaydı yaptırılabilir. Bu kayıt hak vermez ve yaptırılmaması hak kaybına yol açmaz; yalnızca eser sahipliğinin ispatını kolaylaştırır (FSEK m. 13 [1]; Telif Hakları Genel Müdürlüğü [3]).

4. İçeriğin kaldırılmasını nasıl istersiniz?

Platformun bildirim mekanizması. Büyük platformların çoğunda telif hakkı ihlali için ayrı bir bildirim formu vardır. Bu formlarda verdiğiniz bazı bilgiler karşı tarafla paylaşılabilir; örneğin YouTube, talep sahibinin adının ve e-posta adresinin içeriği yükleyen kişiye iletilebileceğini belirtir (YouTube Yardım [7]). Formu göndermeden önce platformun açıklamalarını okuyun.

FSEK Ek madde 4 usulü. İnternet dâhil işaret, ses veya görüntü nakline yarayan araçlarla haklarınız ihlal edildiğinde kanun şu sırayı öngörür (FSEK Ek m. 4/3 [1]):

1. Önce içeriği yayımlayana (kanundaki adıyla bilgi içerik sağlayıcısına) başvurarak ihlalin üç gün içinde durdurulmasını istersiniz.
2. İhlal devam ederse Cumhuriyet savcısına başvurursunuz. Bu başvuru üzerine, üç gün içinde servis sağlayıcıdan, ihlale devam eden içerik sağlayıcıya verilen hizmetin durdurulması istenir. İhlal sona erince hizmet yeniden verilir.

Haklarınızı ihlal etmeye devam eden bilgi içerik sağlayıcılar için kanunda ayrıca hapis cezası öngörülmüştür (FSEK m. 71, ikinci fıkra [1]). Başvurunun ispatı açısından yazılı ve tarihli bir kanal (ör. noter ihtarnamesi veya kayıtlı elektronik posta) kullanmak yararlı olur.

5. Mahkemeden neler isteyebilirsiniz?

Yargıtay, m. 68'e göre rayiç bedelin üç katına hükmedilen bir dosyada kararı onamıştır (Yargıtay 11. HD, 12.02.2026, E. 2025/4101, K. 2026/965 [8]). Bedelin somut olayda nasıl hesaplanacağı mahkemenin değerlendirmesine bağlıdır; rayiç bedel genellikle bilirkişi tarafından belirlenir.

İhtiyati tedbir. İhlalin dava sonuna kadar sürmesi ciddi zarara yol açacaksa, dava açmadan önce veya dava sırasında mahkemeden kullanımın geçici olarak durdurulması istenebilir (FSEK m. 77 [1]; HMK m. 389 [6]). Mahkeme kural olarak teminat ister (HMK m. 392). Tedbir dava açılmadan önce verilmişse, uygulanmasının talep edildiği tarihten itibaren iki hafta içinde dava açılmazsa tedbir kendiliğinden kalkar (HMK m. 397).

Görevli ve yetkili mahkeme. Davalar fikrî ve sınai haklar hukuk mahkemesinde görülür; bu mahkemenin kurulmadığı yerlerde Hâkimler ve Savcılar Kurulunca belirlenen asliye hukuk mahkemesi bakar (FSEK m. 76 [1]; SMK m. 156/1 [9]). Davalının yerleşim yeri mahkemesine ek olarak, haksız fiilin işlendiği veya zararın doğduğu yer ile sizin yerleşim yerinizin mahkemesi de yetkilidir (HMK m. 6, 16 [6]). Eser sahibi, tecavüzün ref'i ve men'i davasını ikamet ettiği yerde de açabilir (FSEK m. 66).

İspat kolaylığı. İddianızı güçlü biçimde destekleyen deliller sunarsanız mahkeme, eseri kullanan taraftan gerekli izinleri aldığını gösteren belgeleri isteyebilir. Bu belgeler sunulamazsa, kullanımın haksız olduğu karine olarak kabul edilir (FSEK m. 76/2 [1]).

Dava öncesinde arabuluculuk ne zaman zorunludur?

Fikrî mülkiyet mevzuatından doğan davalar kural olarak ticari dava sayılır. Ancak fikir ve sanat eserlerine ilişkin haklardan doğan davalar, herhangi bir ticari işletmeyi ilgilendirmiyorsa ticari dava sayılmaz (TTK m. 4/1 [10]). Ticari davalarda, konusu bir miktar para olan alacak ve tazminat davalarından önce arabulucuya başvurmak dava şartıdır (TTK m. 5/A). Yargıtay, davalının ticari şirket olduğu bir davada FSEK m. 68 ve 70'e dayalı maddi ve manevi tazminat talebinin, arabulucuya başvurulmadan açıldığı için usulden reddedilmesini onamıştır (Yargıtay 11. HD, 02.06.2026, E. 2025/6202, K. 2026/3104 [11]).

Pratikte bu şu anlama gelir:

• Eserinizi bir şirket veya ticari işletme kullandıysa ve para talep edecekseniz, önce arabulucuya başvurmanız gerekir. Arabulucu süreci altı hafta içinde sonuçlandırır; bu süre zorunlu hâllerde en fazla iki hafta uzatılabilir (TTK m. 5/A-2).
• Yalnızca ihlalin durdurulmasını (ref ve men) istiyorsanız, bu talep para alacağı olmadığından bu şart aranmaz.
• Arabuluculuk sürecinde zamanaşımı durur. Dava öncesi ihtiyati tedbir alınmışsa, iki haftalık dava açma süresi arabuluculuk süresince işlemez (6325 sayılı Kanun m. 18/A-15, 16 [12]).
• Karşı taraf ticari faaliyeti olmayan bir kişiyse dava ticari sayılmayabilir. Ancak bu ayrımın somut olayda nasıl yapılacağı tartışmalı olabildiğinden dava açmadan önce ayrıca değerlendirilmelidir.

6. Ceza yolu: şikâyet nasıl ve ne zamana kadar yapılır?

İzinsiz kullanım aynı zamanda suç oluşturabilir. Başlıca suçlar ve öngörülen cezalar şunlardır (FSEK m. 71 [1]):

• Eseri hak sahibinin yazılı izni olmadan işlemek, çoğaltmak, değiştirmek, dağıtmak veya internet dâhil araçlarla umuma iletmek: bir yıldan beş yıla kadar hapis veya adli para cezası (m. 71/1-1).
• Başkasının eserine kendi eseri olarak ad koymak: altı aydan iki yıla kadar hapis veya adli para cezası; dağıtma veya yayımlama yoluyla işlenirse hapis cezasının üst sınırı beş yıldır (m. 71/1-2).
• Bir eserden kaynak göstermeden alıntı yapmak: altı aydan iki yıla kadar hapis veya adli para cezası (m. 71/1-3).

Bu suçların soruşturulması şikâyete bağlıdır. Şikâyetin geçerli olması için hak sahipliğinizi gösteren belge ve diğer delilleri şikâyet süresi içinde Cumhuriyet başsavcılığına vermeniz gerekir; verilmezse kovuşturmaya yer olmadığı kararı verilir (FSEK m. 75). Şikâyet süresi, fiili ve faili öğrendiğiniz günden itibaren altı aydır (TCK m. 73 [2]). Suç şikâyete bağlı olduğundan soruşturma aşamasında kural olarak uzlaştırma yoluna gidilir (CMK m. 253/1-a [13]). Savcı, şikâyet üzerine suç konusu eşyaya el koyma işlemlerini yapar; gerekirse çoğaltma faaliyetinin durdurulmasına karar verebilir, bu karar 24 saat içinde hâkim onayına sunulur (FSEK m. 75/3).

Ceza yolu ile hukuk yolu birbirinin alternatifi değildir; ikisi birlikte de kullanılabilir.

7. Süreler bir bakışta

Zamanaşımı konusunda dikkat: FSEK, ihlalden doğan talepler için özel bir zamanaşımı hükmü içermez. Haksız fiile dayalı tazminat için genel kural TBK m. 72'dir (TBK m. 72 [14]). FSEK m. 68'e dayalı bedel talebinde ise ilk derece mahkemesinin on yıllık süre uyguladığı bir karar Yargıtay'ca onanmıştır; Yargıtay bu konuda ayrı bir gerekçe yazmamıştır (Yargıtay 11. HD, 12.02.2026, E. 2025/4101, K. 2026/965 [8]). Sürenin hangi tarihte başladığı, ihlalin devam edip etmediğine göre de değişebilir. Bu nedenle sürelerin somut olaya göre ayrıca hesaplanması gerekir.

8. Varsayımsal örnek

Bu örnek tamamen varsayımsaldır. Fotoğrafçı D, kendi sitesinde adıyla yayımladığı bir manzara fotoğrafının, bir otel işletmesinin web sitesinde ve sosyal medya reklamlarında, köşesindeki adı kırpılarak kullanıldığını fark eder. D, sayfaların ekran görüntülerini alır ve noter tespiti yaptırır; fotoğrafın ham dosyasını ve ilk yayın bağlantısını saklar. Ardından otele yazılı başvuruda bulunarak kullanımın üç gün içinde durdurulmasını ister ve platforma telif bildirimi yapar. Kullanım sürerse D, otel ticari bir işletme olduğu için para talepleri bakımından önce arabulucuya başvurur. Anlaşma sağlanamazsa fikrî ve sınai haklar hukuk mahkemesinde ihlalin durdurulmasını, m. 68'e göre bedeli ve adının belirtilmemesi nedeniyle manevi tazminatı talep edebilir. Dilerse altı aylık süre içinde savcılığa şikâyette de bulunabilir. Sonuç; fotoğrafın eser niteliğine, verilen izinlerin kapsamına ve delillere bağlıdır.

9. Sık sorulan sorular

Fotoğrafta ben de varsam yalnızca telif hakkı mı söz konusu olur?

Hayır. Bir kişinin resmi, eser niteliğinde olmasa bile kural olarak o kişinin izni olmadan teşhir edilemez veya başka yollarla kamuya sunulamaz (FSEK m. 86 [1]); kişilik hakkına dayalı talepler de saklıdır. İçerik özel hayatınızın gizliliğini ihlal ediyorsa Siber Güvenlik Başkanlığına doğrudan başvurarak erişimin engellenmesini isteyebilirsiniz; bu talebi 24 saat içinde sulh ceza hâkiminin kararına sunmanız gerekir (5651 sayılı Kanun m. 9/A [15]).

Kaynak gösterilmiş veya adım yazılmışsa yine de ihlal olur mu?

Olabilir. Adınızın yazılması yalnızca manevi haklarınızdan birine uyulduğunu gösterir; eseri yayımlama izni yerine geçmez. İzinsiz kullanım ancak kanunda sayılan alıntı ve haber gibi sınırlı istisnalarda serbesttir; alıntıda ayrıca kaynağın gösterilmesi gerekir (FSEK m. 35–37).

Eserin bir kısmının kullanılması da ihlal sayılır mı?

Eser sahibine tanınan haklar eserin bütününü olduğu kadar parçalarını da kapsar (FSEK m. 13 [1]). Bu nedenle bir yazının bölümlerinin veya bir videonun kesitlerinin izinsiz kullanılması da istisnalar dışında ihlal oluşturabilir.

İşverenim için çektiğim fotoğraflar üzerinde hak iddia edebilir miyim?

İşçi olarak işinizi görürken meydana getirdiğiniz eserler üzerindeki hakları, sözleşmeden veya işin niteliğinden aksi anlaşılmadıkça işveren kullanır (FSEK m. 18/2 [1]). Serbest çalışarak yaptığınız işlerde ise hangi hakların devredildiği, yazılı sözleşmeye göre belirlenir (m. 52).

Karşı taraf içeriği sildi; geçmiş kullanım için talepte bulunabilir miyim?

İçeriğin kaldırılması, o tarihe kadar gerçekleşen ihlali ortadan kaldırmaz. Geçmiş kullanım için m. 68'deki bedel ve m. 70'teki tazminat talepleri, zamanaşımı süreleri içinde ileri sürülebilir. Silinen içerik için daha önce topladığınız deliller bu noktada önem kazanır.