Marka Tescili Nasıl Yapılır? Başvuru Süreci, Sınıf Seçimi ve Sık Yapılan Hatalar

1. Marka tescili ne sağlar?

Marka; bir işletmenin mal veya hizmetlerini başka işletmelerinkinden ayırt etmeye yarayan ve sicilde açık, kesin biçimde gösterilebilen her türlü işarettir. Kelime, kişi adı, şekil, logo, renk, harf, sayı, ses, ürünün veya ambalajının biçimi marka olabilir (SMK m. 4 [1]).

6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu (SMK) uyarınca marka koruması tescil yoluyla elde edilir (SMK m. 7 [1]). Tescilli marka sahibi, izni olmayan kişilerin şu kullanımlarını engelleyebilir:

• Aynı işaretin, tescil kapsamındaki mal veya hizmetlerde kullanılması,
• Aynı veya benzer işaretin, aynı veya benzer mal ve hizmetlerde karıştırılma ihtimali doğuracak şekilde kullanılması (halkın iki markayı aynı işletmeye ait sanması veya aralarında bağlantı kurması ihtimali),
• Türkiye'de tanınmışlık düzeyine ulaşmış bir markanın itibarından haksız yarar sağlayan, itibarına zarar veren veya ayırt edici karakterini zedeleyen ve haklı bir sebebe dayanmayan kullanımlar.

Bu kapsamda işaretin ambalajda, reklamda, ticaret unvanı veya işletme adı olarak kullanılması da yasaklanabilir; internette alan adı veya anahtar kelime olarak kullanılması ise kanundaki koşullar bulunduğunda yasaklanabilir (SMK m. 7/3).

Tescilsiz kullanım tamamen korumasız değildir: Başkasının başvurusundan önce tescilsiz bir işaret üzerinde hak kazanmış kişi o başvuruya itiraz edebilir (SMK m. 6/3); ancak bunu delillerle göstermesi gerekir.

2. Kimler marka başvurusu yapabilir?

Türkiye Cumhuriyeti vatandaşları; Türkiye'de yerleşim yeri bulunan veya sınai ya da ticari faaliyette bulunan gerçek ve tüzel kişiler; Paris Sözleşmesi veya Dünya Ticaret Örgütü Kuruluş Anlaşması kapsamında başvuru hakkı olanlar ve karşılıklılık esasına göre bazı yabancı devlet uyrukluları başvurabilir (SMK m. 3 [1]). Başvuru için şirket kurulmuş olması şart değildir; şahıs olarak da başvurulabilir.

Türkiye'de yaşayan kişiler ve şirketler TÜRKPATENT nezdindeki işlemlerini kendileri yapabilir. Yerleşim yeri yurt dışında olan kişiler ise ancak sicile kayıtlı marka veya patent vekili aracılığıyla işlem yapabilir; vekilsiz yaptıkları işlemler yapılmamış sayılır (SMK m. 160 [1]).

3. Hangi işaretler marka olarak tescil edilemez?

Kurum, başvuruyu kendiliğinden (resen) mutlak ret nedenleri yönünden inceler (SMK m. 16/1). Başlıca mutlak ret nedenleri şunlardır (SMK m. 5 [1]):

Bu kuralların iki önemli istisnası vardır:

• Başvurudan önce kullanılmış ve bu kullanım sonucunda ilgili mal ve hizmetler bakımından ayırt edicilik kazanmış bir işaret; ayırt edici olmama, tanımlayıcılık veya herkesçe kullanılma gerekçesiyle reddedilemez (SMK m. 5/2).
• Önceki marka sahibinin başvurunun tesciline açıkça izin verdiğini gösteren noter onaylı muvafakatname sunulursa, başvuru önceki markayla aynılık gerekçesiyle reddedilmez (SMK m. 5/3; Yönetmelik m. 10 [2]).

Nispi ret nedenleri ise Kurum tarafından kendiliğinden incelenmez; ancak hak sahibi itiraz ederse değerlendirilir (SMK m. 6 [1]). Önceki bir markayla karıştırılma ihtimali, tanınmış markalar, ticari vekil veya temsilcinin izinsiz başvurusu, önceden kullanımla hak kazanılmış tescilsiz işaretler, başkasına ait kişi adı, fotoğraf, ticaret unvanı veya telif hakkının marka olarak başvurulması ve kötüniyetli başvurular bu gruptadır.

4. Başvurudan önce marka araştırması

Kanun ön araştırmayı zorunlu tutmaz; ancak tabela, ambalaj ve reklam masrafından sonra gelen bir itiraz adı değiştirmeyi gerektirebilir. TÜRKPATENT'in internet sitesindeki Marka Araştırma [3] ekranından kayıtlı markalar ve başvurular sorgulanabilir. Araştırmada:

• Yalnızca birebir aynı ismi değil, okunuşu, anlamı veya görünüşü benzeyen işaretleri de kontrol edin.
• Kendi sınıfınızın yanında, ürününüzle ilişkili olabilecek diğer sınıflara da bakın. Mal ve hizmetlerin aynı sınıfta olması benzer oldukları, farklı sınıflarda olması da benzer olmadıkları anlamına gelmez (SMK m. 11/4 [1]).
• Sicilin dışında, aynı adın piyasada başkası tarafından kullanılıp kullanılmadığını da araştırın; önceden kullanımla hak kazanan kişi başvurunuza itiraz edebilir (SMK m. 6/3).

Araştırma kesin bir güvence vermez; benzerlik ve karıştırılma ihtimali, Kurum ve mahkemeler tarafından somut olayın koşullarına göre değerlendirilir.

5. Sınıf seçimi nasıl yapılır?

Başvuruya konu mal ve hizmetler, uluslararası Nice sınıflandırmasına göre sınıflandırılır (SMK m. 11/3). Dünya Fikri Mülkiyet Teşkilatının (WIPO) yayımladığı 13. baskının 2026 sürümü 1 Ocak 2026'da yürürlüğe girmiştir (WIPO [4]).

TÜRKPATENT'e yapılan başvurularda, Nice sınıflandırmasına uygun olarak hazırlanan ve Resmî Gazete'de yayımlanan Mal ve Hizmet Sınıflandırma Listesi esas alınır. Bu listede mallar 34, hizmetler 11 sınıfta toplanmıştır (TÜRKPATENT: 2026/2 sayılı Tebliğ [5], m. 1 ve 3). Kurumun kendiliğinden yaptığı aynılık incelemesinde "aynı tür" mal ve hizmetler de bu listedeki gruplara göre belirlenir; Kurum gerektiğinde bu grupları daha geniş değerlendirebilir (Tebliğ m. 3/4). TÜRKPATENT'in Nice sınıflandırma sayfasında [6] WIPO listesine ve Türkçe mal ve hizmet araması yapılabilen araçlara bağlantılar bulunur.

Başvuru formunda sınıf numaraları ve bu numaralara uygun hazırlanmış mal ve hizmet listesi yer almalıdır (Yönetmelik m. 5 ve 9 [2]). Korumanın kapsamı, tescildeki mal ve hizmetler esas alınarak belirlenir (SMK m. 7/2); her ilave sınıf ise ek ücret demektir.

Aşağıdaki tablo, Nice sınıf başlıklarına göre yalnızca başlangıç fikri verir; bir işletme çoğu zaman birden fazla sınıfa girer ve doğru liste somut faaliyete göre belirlenmelidir:

Sınıf seçiminde sık yapılan hatalar

• Listeyi Kurumun sınıflandırma listesine bakmadan yazmak. Kurumun listesindeki bazı gruplar genel başlık hâlinde düzenlenmiştir; bu başlıklar, tanım kapsamına giren ve ilgili Nice sınıfında yer alan mal veya hizmetlerin tamamını kapsar (Tebliğ m. 3/2). Listede bulunmayan genel ifadeler ise lafzi anlamlarının açıkça kapsadığı mal ve hizmetleri içerecek şekilde yorumlanır; Kurum açıklanması gereken ifadeler için iki ay süre verir, açıklama yapılmazsa bu ifadeler listeden çıkarılır (Yönetmelik m. 9/3-4).
• 35. sınıfın ürünleri koruduğunu düşünmek. Nice sınıflandırmasının açıklamasına göre malların satışı, sınıflandırma bakımından tek başına hizmet sayılmaz. 35. sınıftaki "malların bir araya getirilmesi" hizmeti mağazacılık faaliyetini kapsar; satılan ürünün kendisi ise o malın ait olduğu sınıfta yer alır. Kurumun listesine göre bu hizmet ifadesindeki boşluğa yalnızca mal veya mal grupları yazılabilir (Tebliğ m. 3/5).
• Listeyi sonradan genişletebileceğini sanmak. Başvurudan sonra yapılabilecek düzeltmeler, marka örneğini veya mal ve hizmet listesini değiştirmeyen imla hataları ve açık maddi hatalarla sınırlıdır (SMK m. 11/6). Başvuru, tescilden önce kısmen geri çekilerek daraltılabilir (SMK m. 28/3 ve 28/5); listeye yeni mal veya hizmet eklemek için ise yeni bir başvuru gerekir.
• İhtiyaç olmayan çok sayıda sınıf seçmek. Her ilave sınıf ücrete tabidir. Ayrıca tescil tarihinden itibaren beş yıl içinde ciddi biçimde kullanılmayan mal ve hizmetler bakımından markanın iptali istenebilir (SMK m. 9 ve 26).

6. Başvuru süreci nasıl işler?

1. Elektronik başvuru. Başvuru, Kurumun kabul ettiği formun elektronik ortamda doldurulmasıyla yapılır (Yönetmelik m. 5/1 [2]). Bunun için TÜRKPATENT'in elektronik başvuru sistemi EPATS [7]'ye e-Devlet şifresiyle giriş yapılır. Bir şirket adına işlem yapılacaksa önce sistem üzerinden "tüzel kişi yetkilisi bildirimi" yapılır (TÜRKPATENT kılavuzu [8]).
2. Başvurunun içeriği. Başvuru sahibinin kimlik bilgileri, marka örneği, mal ve hizmet listesi ve ücretin ödendiğine ilişkin bilgi gerekir. Marka örneğinde Latin alfabesi dışında harf varsa Latin alfabesindeki karşılığı, rüçhan hakkı (yurt dışındaki önceki bir başvuruya dayanarak öncelik talebi) isteniyorsa buna ilişkin bilgiler ve talep ücreti de eklenir (SMK m. 11/1, 12 ve 13). Her başvuruda yalnızca bir marka yer alabilir (SMK m. 11/2). Ses, renk, üç boyutlu ve hareket markaları için özel gösterim kuralları vardır (Yönetmelik m. 7 [2]; TÜRKPATENT [9]).
3. Başvuru tarihi. Başvuru tarihi; başvuru formunun, marka örneğinin, mal ve hizmet listesinin ve başvuru ücretinin ödendiğine ilişkin bilginin Kuruma ulaştığı tarih, saat ve dakikadır (SMK m. 15; Yönetmelik m. 8/2). Aynı veya benzer markalar arasında öncelik bu tarihe göre belirlendiği için önemlidir.
4. Şekli inceleme. Eksiklik varsa giderilmesi için iki ay süre verilir. Temel unsurlardaki eksiklik giderildiğinde başvuru tarihi, eksikliğin giderildiği an olarak kesinleşir; süresinde giderilmeyen başvuru işlemden kaldırılır (SMK m. 15 [1]).
5. Mutlak ret incelemesi. Kurum başvuruyu SMK m. 5 kapsamında inceler. Başvuru, listedeki mal ve hizmetlerin bir kısmı veya tamamı için reddedilebilir (SMK m. 16/1).
6. Bültende yayım. Reddedilmeyen başvuru Bültende (Resmî Marka Bülteni) yayımlanır (SMK m. 16/2). Yayımdan sonra herkes, tescile kadar, başvurunun önceki markayla aynılık dışındaki mutlak ret nedenleriyle tescil edilemeyeceğine ilişkin yazılı ve gerekçeli görüş sunabilir (SMK m. 17).
7. Yayıma itiraz. İlgililer, yayım tarihinden itibaren iki ay içinde yazılı ve gerekçeli itiraz yapabilir; gerekçeler ve itiraz ücreti bu süre içinde sunulmalıdır (SMK m. 18 [1]). İtiraz yapılırsa Kurum başvuru sahibine görüş bildirmesi için bir ay süre verir (Yönetmelik m. 28/4). İtiraz karıştırılma ihtimaline (SMK m. 6/1) dayanıyorsa ve itiraz eden marka başvurunuzun tarihinde Türkiye'de en az beş yıldır tescilliyse, talep etmeniz hâlinde itiraz sahibinden, başvuru tarihinizden önceki beş yıl içinde markasını Türkiye'de ciddi biçimde kullandığını veya kullanmamak için haklı sebebi olduğunu ispat etmesi istenir (SMK m. 19/2). Bu talep, görüş bildirme süresi içinde açıkça ve yazılı olarak yapılmalıdır (Yönetmelik m. 29/1). Kurum gerekli görürse tarafları uzlaşmaya teşvik edebilir (SMK m. 19/4).
8. Karara itiraz ve dava. Kurum kararına karşı, kararın bildirim tarihinden itibaren iki ay içinde Kurum nezdinde itiraz edilebilir; itiraz süresi geçtikten sonra gerekçeler değiştirilemez ve yeni gerekçe eklenemez (SMK m. 20 [1]). Bu itirazları Yeniden İnceleme ve Değerlendirme Dairesi bünyesindeki Kurul inceler ve Kurumun nihai kararını verir (SMK m. 21). Kurum kararlarına karşı davalar Ankara Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesinde görülür (SMK m. 156/2 [1]).
9. Tescil ücreti ve tescil. İtiraz yapılmamış veya itirazların tümü nihai olarak reddedilmişse Kurum, tescil ücretinin ödenmesi için iki ay süre verir. Ücret süresinde ödenmezse başvuru işlemden kaldırılır; ödenirse marka sicile kaydedilir ve tescil Bültende yayımlanır (SMK m. 22; Yönetmelik m. 12 [2]).

Ne kadar sürer? Kanunda başvurudan tescile kadar geçecek toplam bir süre belirlenmemiştir. Süre; eksiklik bildirimi olup olmamasına, itiraz yapılıp yapılmamasına ve Kurumun iş yüküne göre değişir. Tescil için en azından yayımdan sonraki iki aylık itiraz süresinin dolması gerekir.

7. Marka tescili ne kadar tutar?

TÜRKPATENT'in internet sitesinde 2026 yılı için ilan edilen başlıca marka işlem ücretleri şunlardır (TÜRKPATENT [10]):

• Ücretlerin dayanağı, Kurumun 2026 yılı ücret tarifesine ilişkin Tebliğ [11]'dir. Tebliğe göre ödenecek toplam tutar, Tebliğdeki Kurum ücretine KDV ve varsa harç eklenerek hesaplanır; ödeme, elektronik başvuru sistemi üzerinden tahakkuk oluşturularak veya kredi kartıyla yapılır (Tebliğ m. 1 ve 10). Tablodaki tutarlar, bu şekilde hesaplanan KDV ve harç dahil toplam tutarlardır. Kesin tutar, ödeme sırasında sistemde görünen tutardır.
• Kanunda aksi öngörülmedikçe ödenen ücretler iade edilmez (SMK m. 161/4). Bu nedenle başvurunuz reddedilse de ödediğiniz ücreti kural olarak geri alamazsınız.
• Ücretler her yıl yeniden belirlenir; yukarıdaki tutarlar yalnızca 2026 yılı içindir.

8. Tescilden sonra dikkat edilmesi gerekenler

• Koruma süresi ve yenileme. Koruma başvuru tarihinden itibaren on yıldır. Yenileme talebi, koruma süresinin bitiminden önceki altı ay içinde yapılır; bu süre kaçırılırsa bitişten sonraki altı ay içinde ek ücretle yenileme yapılabilir (SMK m. 23 [1]). Bu süre de geçerse marka hakkı sona erer (SMK m. 28).
• Kullanma zorunluluğu. Tescil tarihinden itibaren beş yıl içinde haklı bir sebep olmadan Türkiye'de ciddi biçimde kullanılmayan veya kullanımına beş yıl kesintisiz ara verilen marka, talep üzerine iptal edilebilir (SMK m. 9 [1]). Markanın ayırt edici karakteri değiştirilmeden farklı unsurlarla kullanılması, yalnızca ihracat amacıyla kullanılması ve marka sahibinin izniyle başkası tarafından kullanılması da kullanım sayılır. İptal talepleri 10 Ocak 2024'ten bu yana mahkemeye değil TÜRKPATENT'e yapılmaktadır (SMK m. 26, 192 ve geçici m. 4).
• Benzer başvuruları izlemek. Benzer bir başvuruya iki aylık itiraz süresi içinde itiraz edilmezse ve marka tescil edilirse, koşulları varsa mahkemede hükümsüzlük davası açılabilir (SMK m. 25 [1]). Sonraki tarihli bir markanın kullanıldığını bildiği veya bilmesi gerektiği hâlde beş yıl boyunca sessiz kalan marka sahibi, o tescil kötüniyetli değilse markasını hükümsüzlük gerekçesi olarak ileri süremez (SMK m. 25/6).

9. Marka başvurusunda sık yapılan hatalar

• Tanımlayıcı veya herkesin kullandığı bir ad seçmek. Ürünün türünü, kalitesini veya coğrafi kaynağını anlatan adlar mutlak ret nedeniyle reddedilebilir (SMK m. 5/1-c, d). Uydurma veya ürünle doğrudan ilgisi olmayan adlar bu bakımdan genellikle daha az risk taşır.
• Başvuruyu yanlış kişi adına yapmak. Marka, başvuru sahibi adına tescil edilir. Şirketin kullanacağı bir markanın ortaklardan biri adına başvurulması ileride uyuşmazlık doğurabilir. Marka sonradan devredilebilir (SMK m. 148), ancak bu ayrı bir işlem ve ücret gerektirir (2026 devir kayıt ücreti: 5.960,00 TL).
• Logoyu değiştirip eski başvuruya güvenmek. Başvurudan sonra marka örneğini değiştiren bir düzeltme yapılamaz (SMK m. 11/6). Tescilden sonra da markanın ayırt edici karakterini değiştiren bir kullanım, tescilli markanın kullanımı sayılmayabilir (SMK m. 9/2).
• Sahte ödeme taleplerine itibar etmek. TÜRKPATENT, 16 Eylül 2026 tarihli duyurusunda başvuru sahiplerini telefonla arayarak ücret talep etmediğini, tek resmi internet sitesinin turkpatent.gov.tr olduğunu ve şüpheli taleplerin 0312 303 1 303 numaralı çağrı merkezinden teyit edilebileceğini açıklamıştır (TÜRKPATENT duyurusu [12]).

10. Varsayımsal örnek

Bu örnek tamamen varsayımsaldır. Ayşe, kafe olarak da hizmet verecek bir pastane açmayı ve paketli kurabiyelerini internet sitesinden satmayı planlamaktadır. İlk aklına gelen "Taze Kurabiye" adının ürünü doğrudan anlattığını ve reddedilebileceğini öğrenince "Velorya" adında karar kılar. TÜRKPATENT Marka Araştırma ekranında aynı veya çok benzer bir kayıt bulamaz. Başvuruyu 30. sınıf (kurabiye, pasta) ve 43. sınıf (kafe hizmeti) için yapar; TÜRKPATENT'in 2026 ücret sayfasına göre iki sınıflı başvuru için 2.820 + 2.820 = 5.640 TL öder. Başvuru Bültende yayımlanır. İki aylık süre içinde, 30. sınıfta yedi yıldır tescilli "Velora" markasının sahibi itiraz eder. Ayşe bir aylık sürede görüşlerini sunar ve aynı süre içinde, itiraz eden markanın, Ayşe'nin başvuru tarihinden önceki beş yıldaki kullanımının ispatını yazılı olarak ister. Kurum delilleri değerlendirerek itirazı reddeder. Ayşe kendisine verilen iki aylık sürede tescil ücretini öder ve markası tescil edilir; koruma, başvuru tarihinden itibaren on yıl sürer.

11. Sık sorulan sorular

Başvuru devam ederken markamı kullanabilir miyim?

Kanun, başvuru sürecinde markanın kullanılmasını yasaklamaz. Ancak marka hakkı üçüncü kişilere karşı tescilin yayımlandığı tarihten itibaren hüküm doğurur. Başvurunun Bültende yayımlanmasından sonraki tecavüz fiilleri için tazminat davası açılabilir, fakat mahkeme tescil yayımlanmadan bu konuda karar veremez (SMK m. 7/4). Başvurunuz başkasının önceki bir hakkıyla çatışıyorsa, sizin kullanımınız da ihlal iddiasına konu olabilir.

Türkiye'de aldığım tescil yurt dışında da beni korur mu?

Türkiye'de alınan tescil kural olarak Türkiye'de koruma sağlar. Yurt dışında koruma için o ülkelerde ayrı başvuru yapılabilir ya da Türkiye'deki başvuru veya tescile dayanarak Madrid Protokolü kapsamında TÜRKPATENT üzerinden uluslararası başvuru yapılabilir (Yönetmelik m. 25 [2]; TÜRKPATENT [13]).

Kullandığım ismi başkası marka olarak başvurduysa ne yapabilirim?

Başvuru Bültende yayımlandıktan sonra iki ay içinde itiraz edilebilir. Daha önce kullanımla hak kazandığınızı veya başvurunun kötüniyetli olduğunu ileri sürebilirsiniz (SMK m. 6/3, 6/9 ve 18). İtiraz süresi geçmiş ve marka tescil edilmişse, koşulları varsa hükümsüzlük davası açılabilir (SMK m. 25).

Kelime markası mı başvurmalıyım, logo mu?

Her başvuruda yalnızca bir marka yer alabileceğinden kelime ve logo için ayrı başvurular yapılabilir (SMK m. 11/2). Hangisinin ya da ikisinin birden gerekli olduğu, markanın nasıl kullanılacağına ve ayırt edici unsurun ne olduğuna göre değişir.

Marka başvurusunu geri çekebilir miyim?

Evet. Başvuru, marka tescil edilmeden önce başvuru sahibi tarafından geri çekilebilir (SMK m. 28/5). Ödenen ücretler ise kural olarak iade edilmez (SMK m. 161/4).