Benzer Marka Başvurusuna Nasıl İtiraz Edilir? İtiraz Nedenleri, Süreler ve Gerekli Belgeler

1. Yayıma itiraz nedir, neden önemlidir?

Bir marka başvurusu, Kurumun şekil ve mutlak ret nedenleri incelemesinden geçerse Resmî Marka Bülteni'nde (kısaca "Bülten") yayımlanır (SMK m. 16 [1]). Yayımdan sonraki iki aylık dönem, üçüncü kişilerin bu başvurunun tescil edilmemesi gerektiğini ileri sürebileceği dönemdir. Buna yayıma itiraz denir.

Bu aşamanın önemi şuradan gelir: Kurum, önceki bir markayla aynı veya ayırt edilemeyecek kadar benzer olan ve aynı veya aynı türdeki mal ya da hizmetleri kapsayan başvuruları kendiliğinden reddeder (SMK m. 5/1-ç [1]). Ancak benzerlik bu düzeyde değilse, örneğin markalar arasında bazı farklar varsa ama tüketicinin yine de karıştırma ihtimali bulunuyorsa, başvuru ancak itiraz üzerine reddedilir (SMK m. 6/1 [1]). Yani markanızı benzer başvurulara karşı korumak, büyük ölçüde sizin Bülteni takip edip zamanında itiraz etmenize bağlıdır.

Terimler:

• Mutlak ret nedeni: Kurumun kimsenin itirazını beklemeden kendiliğinden incelediği engeller (ayırt edici olmama, malı tanımlama, halkı yanıltma gibi). SMK m. 5'te sayılır.
• Nispi ret nedeni: Başkasının önceki hakkıyla çatışmaya dayanan ve ancak itiraz üzerine incelenen engeller. SMK m. 6'da sayılır.
• Rüçhan tarihi: Başvuru sahibinin, örneğin yurt dışında daha önce yaptığı bir başvuruya dayanarak talep edebildiği öncelik tarihi.

2. Hangi gerekçelerle itiraz edilebilir?

İtiraz, SMK m. 5'teki mutlak ret nedenlerine veya m. 6'daki nispi ret nedenlerine dayanabilir (SMK m. 18/1 [1]). Benzer marka uyuşmazlıklarında en sık başvurulan gerekçeler şunlardır:

Kanun maddelerinin tam listesi daha geniştir; örneğin ortak ve garanti markalarına ilişkin özel bir hal de m. 6/7'de düzenlenmiştir. Hangi gerekçenin dosyanıza uyduğu, elinizdeki belgelere göre değerlendirilmelidir.

Karıştırılma ihtimali nasıl değerlendirilir?

Kanun, önceki marka ile başvurunun işaretlerinin ve kapsadığı mal veya hizmetlerin aynı ya da benzer olmasını ve bunun sonucunda halk tarafından ilişkilendirilme ihtimali de dâhil karıştırılma ihtimali doğmasını arar (SMK m. 6/1). Bu iki unsur birlikte değerlendirilir: Çok benzer iki işaret, birbirinden tamamen farklı mal veya hizmetler için kullanılıyorsa karıştırılma ihtimali kural olarak doğmayabilir (tanınmış markalar bunun istisnasıdır, m. 6/5).

Uygulamada işaretler görsel, işitsel ve anlam bakımından karşılaştırılır ve markaların tüketicide bıraktığı genel izlenim esas alınır. Bu bir hukuki değerlendirmedir; aynı iki marka için farklı görüşler ileri sürülebilir. Bu nedenle itiraz dilekçesinde benzerliğin neden karıştırmaya yol açacağının somut olarak açıklanması önemlidir.

3. İtiraz süresi: iki ay

• İtiraz, başvurunun Bültende yayımlandığı tarihten itibaren iki ay içinde yapılır (SMK m. 18/1 [1]; Yönetmelik m. 28/1 [2]).
• İtiraz gerekçeleri de bu iki ay içinde sunulmalıdır. Gerekçeler süresinde sunulmazsa itiraz yapılmamış sayılır.
• İtiraz ücreti aynı süre içinde ödenmeli ve ödendiğine ilişkin bilgi Kuruma sunulmalıdır (SMK m. 18/2).

Süre kaçırılırsa yayıma itiraz yolu kapanır. Bu durumda başvuru tescil edilirse, aşağıda anlatılan hükümsüzlük davası gündeme gelebilir.

4. İtiraz için gerekli belgeler ve ücret

Yayıma itiraz, Kurumun elektronik ortamda sunduğu imzalı yayıma itiraz formu ile yapılır. Formda itiraz gerekçeleri, ilgili mevzuattaki madde ve fıkra belirtilerek ayrıntılı biçimde yazılmalıdır (Yönetmelik m. 28/2 ve m. 131/2 [2]). Çevrim içi işlemler e-Devlet kimlik doğrulamasıyla da yapılabilir (Yönetmelik m. 131/4); Kurumun elektronik başvuru sistemi EPATS [3] üzerinden yürütülür.

Dosyanın niteliğine göre genellikle şunlar hazırlanır:

• İtiraz formu ve gerekçe: Hangi başvuruya (başvuru numarası), hangi mal ve hizmetler bakımından, hangi kanun maddesine dayanarak itiraz edildiği.
• Dayanılan hakkın bilgileri: Önceki markanın başvuru veya tescil numarası; tescilsiz işarete dayanılıyorsa bu işaretin kullanıldığını gösteren belgeler.
• Delil listesi ve deliller: Tanınmışlık, önceki kullanım veya kötü niyet iddiasını destekleyen faturalar, kataloglar, reklam ve basın içerikleri, yazışmalar gibi belgeler. Deliller düzenli, okunaklı ve iddialarla ilişkilendirilmiş olmalıdır; aksi hâlde Kurum eksikliğin giderilmesi için süre verir, giderilmezse deliller dikkate alınmaz (Yönetmelik m. 30/5 ve 30/6 [2]).
• Yabancı dildeki belgeler için çeviri: Kurum, yeminli tercüman onaylı Türkçe çeviri isteyebilir; çevirisi süresinde sunulmayan belgeler dikkate alınmaz (Yönetmelik m. 30/4 ve m. 133).
• Ücretin ödendiğini gösteren bilgi. Kurumun internet sitesinde 2026 yılı için "Resmi Marka Bülteninde Yayımlanan Marka Başvurularına İtiraz Ücreti" 1.150 TL olarak gösterilmektedir (TÜRKPATENT marka işlem ücretleri [4]). Tarife her yıl yenilenir; ödeme öncesinde güncel tutar ve varsa eklenecek vergiler kontrol edilmelidir.
• Vekil kullanılıyorsa yetki belgesi (SMK m. 160 [1]).

5. Kullanım ispatı talebi: beş yıllık kural

İtirazınız önceki markanızla karıştırılma ihtimaline (SMK m. 6/1) dayanıyorsa ve markanız, itiraz ettiğiniz başvurunun başvuru (veya rüçhan) tarihinde Türkiye'de en az beş yıldır tescilliyse, başvuru sahibi sizden markanızı kullandığınızı ispat etmenizi isteyebilir (SMK m. 19/2 [1]).

• Bu durumda, itiraza konu başvurunun tarihinden önceki beş yıl içinde, itirazınıza dayanak gösterdiğiniz mal veya hizmetler bakımından markanızı Türkiye'de ciddi biçimde kullandığınızı ya da kullanmamak için haklı sebepleriniz olduğunu göstermeniz gerekir.
• İspatlayamazsanız ve başka bir itiraz gerekçeniz de yoksa itiraz reddedilir. Kullanım yalnızca bazı mal veya hizmetler için ispatlanırsa itiraz sadece bunlar esas alınarak incelenir.
• Başvuru sahibi bu talebi, itiraza karşı görüşünü sunması için verilen süre içinde açıkça ve yazılı olarak, ispatı istenen markanın tescil numarasını belirterek yapmalıdır. Talep yapılırsa Kurum itiraz sahibine delil sunması için bir aylık süre verir (Yönetmelik m. 29 [2]).
• Kullanım delilleri; ambalaj, etiket, fiyat listesi, katalog, fatura, fotoğraf, gazete ilanı gibi belgeler olabilir. Belgelerde markanın kullanımını gösteren kısımlar işaretlenmeli ve kullanımın yeri, zamanı, kapsamı ve şekli anlaşılabilmelidir (Yönetmelik m. 30 [2]).

Kullanım delillerini itiraz formuyla birlikte baştan sunmak da mümkündür. Başvuru sahibi kullanım ispatı isterse ve bu deliller yeterli görülürse, ayrıca bir aylık süre verilmeden incelemeye geçilir (Yönetmelik m. 29/6).

6. İtirazdan sonra süreç nasıl işler?

1. Başvuru sahibinin görüşü: Kurum, başvuru sahibine itiraza karşı görüş bildirmesi için bir aylık süre verir. Gerekirse taraflardan ek bilgi ve belge isteyebilir. Süresinde cevap verilmezse itiraz mevcut belgelerle değerlendirilir (SMK m. 19/1 [1]; Yönetmelik m. 28/4).
2. Kullanım ispatı (varsa): Yukarıda anlatılan aşama işletilir.
3. Uzlaşma (varsa): Kurum, gerekli görürse tarafları uzlaşmaya davet edebilir. Taraflar arabulucuya başvuracaklarını birlikte bildirirse itiraz incelemesi üç ay ertelenir; birlikte talep edilirse bu süre üç aya kadar uzatılabilir (SMK m. 19/4; Yönetmelik m. 32 [2]).
4. Karar: Kurum, başvurunun itiraz edilen mal ve hizmetlerin bir kısmı veya tamamı için tescil edilemeyeceği sonucuna varırsa başvuruyu o kapsamda reddeder; aksi hâlde itirazı reddeder (SMK m. 19/3). Kısmi ret mümkündür: Başvuru, bazı mal veya hizmetler için reddedilip diğerleri için devam edebilir.

Taraflar karar verilene kadar görüş ve iddialarını desteklemek için ek bilgi ve belge sunabilir (Yönetmelik m. 28/5). İtiraz, karar verilmeden önce geri de çekilebilir (Yönetmelik m. 33 [2]).

7. Karara itiraz ve dava yolu

İtiraz hakkındaki karardan zarar gören taraf (itirazı reddedilen itiraz sahibi veya başvurusu reddedilen başvuru sahibi) bu karara karşı Kurum nezdinde yeniden itiraz edebilir:

• Süre: Kararın bildirim tarihinden itibaren iki ay. Gerekçeler ve ücret bu süre içinde sunulmalıdır; süre geçtikten sonra gerekçe değiştirilemez ve yeni gerekçe eklenemez (SMK m. 20 [1]).
• İnceleyen merci: Kurum bünyesindeki Yeniden İnceleme ve Değerlendirme Kurulu (uygulamada "YİDK"). Kurulun kararı Kurumun nihai kararıdır (SMK m. 21).
• Bildirim tarihi: Kurum bildirimleri elektronik ortamda yapabilir. Elektronik bildirim, muhatabın posta kutusuna ilk girdiği tarihte, her hâlde belgenin kutuya konulduğu tarihi izleyen onuncu günün sonunda yapılmış sayılır (SMK m. 160/6). Süre hesabı bu tarihe göre yapılır.

Kurulun kararına karşı, kararın bildirim tarihinden itibaren iki ay içinde Ankara Fikrî ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi'nde dava açılabilir (5000 sayılı Kanun m. 15/C [5]; SMK m. 156/2 [1]). Bu dava idare mahkemesinde değil, bu özel hukuk mahkemesinde görülür. Kurul kararının iptaline ilişkin mahkeme kararı kesinleşmedikçe icra edilemez (5000 sayılı Kanun m. 15/C).

8. Süre kaçırıldıysa: hükümsüzlük davası

İki aylık itiraz süresi kaçırılır ve başvuru tescil edilirse, SMK m. 5 veya m. 6'daki hâllerden biri bulunduğu ileri sürülerek mahkemeden markanın hükümsüzlüğüne karar verilmesi istenebilir. Bu davayı menfaati olanlar açabilir; dava, sicilde marka sahibi olarak kayıtlı kişiye karşı açılır ve Kurum davada taraf gösterilmez (SMK m. 25 [1]).

Dikkat edilmesi gereken bir sınır vardır: Önceki marka sahibi, sonraki markanın kullanıldığını bildiği veya bilmesi gerektiği hâlde birbirini izleyen beş yıl boyunca sessiz kalmışsa, sonraki tescil kötü niyetli olmadıkça markasını hükümsüzlük gerekçesi olarak ileri süremez (SMK m. 25/6). Ayrıca dava, Kurum nezdindeki itirazdan farklı olarak mahkemede görülen ayrı bir yargılamadır.

9. Varsayımsal örnek

Bu örnek tamamen varsayımsaldır. A, 2019'dan beri 30. sınıfta (unlu mamuller) tescilli "LAVANTA" markasıyla fırın işletmektedir. Bir gün Bültende, B'nin 30. ve 43. sınıflarda (yiyecek-içecek hizmetleri) yaptığı "LAVANTAM" başvurusunu görür. A, yayım tarihinden itibaren iki ay içinde SMK m. 6/1'e dayanarak itiraz formunu doldurur, gerekçesini yazar ve ücreti öder. B, itiraza karşı görüşünü sunarken A'nın markası beş yıldan uzun süredir tescilli olduğu için kullanım ispatı ister. A, B'nin başvuru tarihinden önceki beş yıla ait faturalarını, ürün ambalajı fotoğraflarını ve dükkân tabelasının fotoğraflarını markanın görüldüğü yerler işaretlenmiş şekilde ve bir delil listesiyle sunar. Kurum, kullanımın ispatlandığını ve işaretlerle mal/hizmetler arasında karıştırılma ihtimali bulunduğunu değerlendirirse başvuruyu ilgili mal ve hizmetler bakımından reddedebilir. Karardan zarar gören taraf, bildirimden itibaren iki ay içinde karara itiraz edebilir; bu itirazı Kurul inceler.

10. Sık sorulan sorular

Başvuru sahibi benden muvafakatname isterse ne olur?

Muvafakatname, önceki marka sahibinin sonraki başvurunun tesciline açıkça izin verdiğini gösteren belgedir. Noter onaylı olmalı, Kurumun kabul ettiği formda düzenlenmeli ve kayıtsız şartsız olmalıdır. Sunulursa Kurum, başvuruyu "aynı veya ayırt edilemeyecek kadar benzer marka" gerekçesiyle (m. 5/1-ç) reddedemez (SMK m. 5/3; Yönetmelik m. 10). İzin verip vermemek tamamen önceki marka sahibinin kararıdır.

İtiraz ettim; başvuru sahibi markayı kullanmaya devam edebilir mi?

Yayıma itiraz, başvurunun tescil edilip edilmeyeceğine ilişkindir; tek başına kullanımı durdurmaz. Tescilli markanıza benzeyen bir işaretin izinsiz kullanılması ayrıca marka hakkına tecavüz kapsamında değerlendirilebilir (SMK m. 7 ve 29); bu ayrı bir hukuki yoldur.

Kendi başvuruma itiraz edildi, ne yapabilirim?

Kurumun vereceği bir aylık süre içinde itiraza karşı görüşünüzü sunabilirsiniz. İtiraz SMK m. 6/1'e dayanıyorsa ve itiraz edenin markası başvurunuzun başvuru (veya rüçhan) tarihinde en az beş yıldır tescilliyse, bu süre içinde kullanım ispatı da talep edebilirsiniz. Karşı tarafla anlaşma ihtimali varsa uzlaşma ve muvafakatname seçenekleri de değerlendirilebilir.

Avukat veya marka vekiliyle çalışmak zorunlu mu?

Türkiye'de yerleşik kişiler için zorunlu değildir; itiraz doğrudan yapılabilir. Yerleşim yeri yurt dışında olanlar ise Kurum nezdinde yalnızca marka veya patent vekili aracılığıyla işlem yapabilir (SMK m. 160/1 ve 160/3).