İcra ve İflas Hukuku
Banka Hesabına Bloke Konuldu: Nedenleri Nasıl Öğrenilir, Kaldırılması İçin Nereye Başvurulur?
KISA CEVAP
“Bloke” kanunda tanımlanmış tek bir işlem değildir; hesabın kullanımını kısıtlayan farklı işlemler için kullanılan genel bir ifadedir. Başlıca nedenler şunlardır: icra dairesinin haczi, vergi dairesi veya SGK gibi kamu alacaklılarının elektronik haczi, mahkemenin ihtiyati haciz kararı, dolandırıcılık şüphesiyle hesabın askıya alınması veya ceza soruşturmasında elkonulması ve bankanın kendi uyguladığı kısıtlamalar. İlk iş, bankadan blokenin hangi kurumdan ve hangi dosya numarasıyla geldiğini öğrenmektir. Kaldırma yolu, blokeyi koyan makama göre değişir ve bazı süreler kısadır: örneğin icra işlemlerine karşı şikâyet, işlemi öğrenmeden itibaren yedi gün içinde yapılır (İİK m. 16 [1]).
1. Bloke kimden gelebilir?
Banka, blokelerin büyük bölümünde kararı veren değil, başka bir makamın kararını uygulayan taraftır. Bu yüzden itiraz da çoğu zaman bankaya değil, kararı veren makama yapılır.
| Bloke türü | Kim karar verir? | Dayanak | Kaldırma veya itiraz yolu |
|---|---|---|---|
| İcra haczi | İcra dairesi, alacaklının talebiyle | İİK m. 78, 89 | Borcun ödenmesi; usulsüz işlem, haczedilemeyen para veya aşırı haciz için icra mahkemesine şikâyet (7 gün) |
| İhtiyati haciz | Mahkeme; icra dairesi uygular | İİK m. 257, 258 | Kararı veren mahkemeye itiraz (7 gün) |
| Kamu alacağı için e-haciz | Vergi dairesi, SGK ve diğer tahsil daireleri | 6183 sayılı Kanun m. 79 | Borcun ödenmesi; vergi alacağında vergi mahkemesi, SGK alacağında iş mahkemesi |
| Dolandırıcılık şüphesiyle askıya alma | Banka, ödeme kuruluşu veya kripto varlık hizmet sağlayıcısı | CMK m. 128/A | Cumhuriyet başsavcılığına başvuru |
| Ceza soruşturmasında elkoyma | Hâkim (bazı hâllerde önce savcı) | CMK m. 128, 128/A | Sulh ceza hâkimliği kararına itiraz (iki hafta) |
| MASAK işlem ertelemesi | Bakan (bugün Hazine ve Maliye Bakanı) | 5549 sayılı Kanun m. 19/A | Kanunda öngörülen süre yedi iş günüdür |
| Bankanın kendi kısıtlaması | Banka | Sözleşme; kimlik tespiti mevzuatı | Bankaya yazılı başvuru; ardından BDDK, hakem heyetleri, tüketici yolları |
Terimler:
- Haciz: Alacağın ödenmesi için borçlunun malına veya alacağına (banka hesabı da bir alacaktır) devlet eliyle el konulması.
- İhtiyati haciz: Alacaklının, takip sonuçlanmadan önce malların kaçırılmasını önlemek için mahkemeden aldığı geçici haciz kararı.
- Elkoyma: Ceza soruşturmasında, suçla bağlantılı olduğundan şüphelenilen mal veya hesap üzerinde, kural olarak hâkim kararıyla, tasarrufun engellenmesi.
- Şikâyet (icra hukukunda): İcra dairesinin kanuna veya olaya aykırı işlemlerine karşı icra mahkemesine yapılan başvuru.
2. Blokenin nedenini nasıl öğrenirsiniz?
- Bankaya sorun. Şubeden veya müşteri hizmetlerinden blokenin hangi kurumdan geldiğini, tarihini, tutarını ve varsa dosya numarasını isteyin. Yanıtı yazılı almaya çalışın; ileride süre hesabında ve başvurularda işinize yarar.
- e-Devlet sorgularını kontrol edin. Adalet Bakanlığının İcra Dosyası Sorgulama [2] hizmeti adınıza açılmış icra dosyalarını gösterir. Gelir İdaresinin Banka Hesaplarına Uygulanan Elektronik Haciz Sorgulama [3], SGK'nın İcra Takibindeki Borçlar ve Uygulanan Elektronik Hacizler [4] ve Hazine ve Maliye Bakanlığının Borç Sorgulama [5] hizmetleri kamu borçlarınızı görmenize yardımcı olur; GİB ve SGK hizmetleri ayrıca banka hesaplarına uygulanan elektronik hacizleri gösterir.
- Gerekirse yazılı bilgi talep edin. Banka, kişisel verilerinizi işleyen veri sorumlusudur. Hakkınızda hangi verilerin işlendiğini ve kimlere aktarıldığını yazılı olarak sorabilirsiniz; banka en geç otuz gün içinde yanıt vermelidir (KVKK m. 11 ve 13 [6]). Ancak suç soruşturması veya suçun önlenmesi için yapılan işlemlerde bu bilgi alma hakkı sınırlanabilir (KVKK m. 28/2).
Banka, MASAK'a şüpheli işlem bildirimi yaptıysa bunu, işlemin tarafları dâhil kimseye açıklayamaz (5549 sayılı Kanun m. 4 [7]). Bu nedenle bankanın bazı durumlarda gerekçe vermemesi, tek başına hukuka aykırılık anlamına gelmez.
3. İcra haczi nedeniyle konulan bloke
Hakkınızda icra takibi başlatılmışsa alacaklı, ödeme emrindeki süre geçtikten (itiraz ettiyseniz itirazınız kaldırıldıktan) sonra haciz isteyebilir (İİK m. 78 [1]). İcra dairesi bankaya haciz ihbarnamesi gönderir; bu ihbarname UYAP üzerinden elektronik olarak da gönderilebilir ve banka artık hesaptaki parayı size değil icra dairesine ödemekle yükümlü olur (İİK m. 89 [1]).
Genel haciz yoluyla ilamsız takipte ödeme emrine itiraz süresi, tebliğden itibaren yedi gündür (İİK m. 62). Kambiyo senedine (poliçe, bono, çek) dayalı takipte ise borca itiraz beş gün içinde icra mahkemesine yapılır (İİK m. 168). Bu süreler geçmişse borca itiraz yolu kural olarak kapanır; ancak aşağıdaki şikâyet yolları açık kalabilir.
Blokeyi kaldırmanın yolları
- Borcun ödenmesi: Borç icra dosyasına ödendiğinde haczin kaldırılması gerekir. Uygulamada icra dairesi haczin kaldırıldığını bankaya bildirir. Bu bildirim yapılmaz veya sebepsiz geciktirilirse, bir hakkın yerine getirilmemesi veya sürüncemede bırakılması nedeniyle süreye bağlı olmaksızın şikâyet yoluna gidilebilir (İİK m. 16/2).
- İcra mahkemesine şikâyet: İcra dairesinin işlemi kanuna aykırıysa (örneğin ödeme emri size usulüne uygun tebliğ edilmeden haciz uygulandıysa), işlemi öğrendiğiniz günden itibaren yedi gün içinde icra mahkemesine şikâyette bulunabilirsiniz (İİK m. 16/1).
- Aşırı haciz: Haciz, alacağı, faizi ve masrafları karşılayacak miktarla sınırlıdır; bu miktarı aşacak şekilde haciz yapılamaz (İİK m. 85 [1]). Aynı borç için birden fazla bankadaki hesabınız, borcu aşan tutarlarda bloke edildiyse bu durum şikâyet konusu yapılabilir.
Haczedilemeyen veya sınırlı haczedilebilen paralar
Hesaptaki paranın kaynağı önemlidir:
- SGK'dan alınan emekli aylığı: Sigortalılara ve hak sahiplerine bağlanan gelir, aylık ve ödenekler, SGK'nın kendi alacakları ve nafaka borçları dışında haczedilemez. Borçlunun muvafakati (açık onayı) yoksa icra müdürü haciz talebini reddeder (5510 sayılı Kanun m. 93 [8]).
- Maaş ve ücret: Maaşın tamamı haczedilemez. İcra müdürü, borçlu ve ailesinin geçimi için gerekli miktarı ayırdıktan sonra kalan kısmı haczeder; haczedilecek miktar maaşın dörtte birinden az olamaz (İİK m. 83 [1]).
- Diğer korunan paralar: Örneğin bedensel zarar nedeniyle ödenen tazminatlar ve öğrenci bursları haczedilemez (İİK m. 82 [1]).
- Önceden verilen onay: Bu mal ve hakların haczedilebileceğine dair önceden yapılmış anlaşmalar geçersizdir (İİK m. 83/a). Örneğin bir kredi sözleşmesine konulmuş genel bir “haczine razıyım” hükmü bu korumayı kendiliğinden ortadan kaldırmaz.
Maaş veya emekli aylığı bankaya yattıktan sonra hesapta biriken paranın bu korumadan ne ölçüde yararlanacağı, uygulamada tartışılmış bir konudur. Paranın maaş veya aylık niteliğini taşıdığını gösteren banka dökümleri ve kurum yazıları, şikâyette temel belgelerdir. Haczedilemezlik itirazlarının hangi süreye bağlı olduğu da tartışmalı olabileceğinden, yedi günlük şikâyet süresi içinde başvurmak temkinli bir yoldur.
4. Vergi, SGK ve diğer kamu borçları için e-haciz
Vergi ve SGK primi gibi kamu alacakları icra dairesi yerine alacaklı kamu idaresinin tahsil birimi tarafından, 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun'a göre takip edilir. Tahsil dairesi bankaya elektronik ortamda haciz bildirisi gönderebilir (6183 sayılı Kanun m. 79 [9]).
- Vergi borçlarında: Ödeme emrine karşı, borcun olmadığı, kısmen ödendiği veya zamanaşımına uğradığı gerekçesiyle tebliğden itibaren 15 gün içinde başvurulabilir (6183 sayılı Kanun m. 58). Kanun metninde “itiraz komisyonu” denir; bu ifade vergi mahkemesi anlamına gelir (2576 sayılı Kanun m. 6 ve 13 [10]). Haciz işleminin kendisine karşı vergi mahkemesinde dava açma süresi ise kural olarak otuz gündür (İYUK m. 7 [11]).
- SGK borçlarında: SGK alacakları da 6183 sayılı Kanun'a göre tahsil edilir; bu uygulamadan doğan uyuşmazlıklarda SGK'nın alacaklı biriminin bulunduğu yerdeki iş mahkemesi yetkilidir. Mahkemeye başvurmak takip ve tahsili kendiliğinden durdurmaz (5510 sayılı Kanun m. 88 [8]).
- Maaş ve aylıklarda sınır: Kamu alacağı için haczedilecek miktar, maaş ve aylıkların dörtte biri ile üçte biri arasında olmalıdır; asgari ücreti aşmayan aylık gelirlerin ise onda birinden fazlası haczedilemez (6183 sayılı Kanun m. 71). SGK'dan bağlanan emekli aylıkları için yukarıda anlatılan 5510 sayılı Kanun m. 93 hükmü ayrıca uygulanır.
- Taksitlendirme: Borç taksitlendirilirse (tecil) mevcut hacizler hemen kalkmayabilir; kanun, haczedilmiş malların teminat olarak kalmasını ve haczin ödeme oranında azaltılmasını öngörür (6183 sayılı Kanun m. 48).
5. Mahkemenin ihtiyati haciz kararı
Henüz kesinleşmiş bir takip olmasa bile alacaklı, rehinle güvence altına alınmamış ve vadesi gelmiş bir para alacağı için mahkemeden ihtiyati haciz kararı alabilir (İİK m. 257 ve 258 [1]). Bu karar çoğu zaman borçlu dinlenmeden verilir ve bankaya icra dairesi aracılığıyla uygulanır.
Borçlu; ihtiyati haczin dayandığı sebeplere, mahkemenin yetkisine ve alacaklının gösterdiği teminata, haciz sırasında hazırsa uygulamadan, değilse haciz tutanağının tebliğinden itibaren yedi gün içinde kararı veren mahkemeye itiraz edebilir. Haczedilen hesaptan etkilenen üçüncü kişiler de öğrenmeden itibaren yedi gün içinde itiraz edebilir (İİK m. 265 [1]).
6. Dolandırıcılık şüphesi ve ceza soruşturması nedeniyle bloke
Bankanın hesabı geçici olarak askıya alması
25 Aralık 2025'ten bu yana bankalar, ödeme hizmeti sağlayıcıları ve kripto varlık hizmet sağlayıcıları; bilişim sistemleri kullanılarak işlenen nitelikli hırsızlık (TCK 142/2-e), bilişim sistemlerinin veya bankaların araç olarak kullanıldığı ya da failin kendini kamu görevlisi veya banka, sigorta ya da kredi kurumu çalışanı olarak tanıttığı nitelikli dolandırıcılık (TCK 158/1-f ve l) veya banka ya da kredi kartlarının kötüye kullanılması (TCK 245) konusunda makul şüphe varsa, suçta kullanılan hesabı en fazla 48 saat askıya alabilir (CMK m. 128/A [12]).
- Askıya alma Cumhuriyet başsavcılığına derhal bildirilir; hesap sahibine de bildirilir.
- Hesap sahibi, askının kaldırılması için Cumhuriyet başsavcılığına başvurabilir; savcı başvuruyu 24 saat içinde karara bağlar.
- Askı süresi içinde hesaptaki suça konu tutara hâkim kararıyla, gecikmesinde sakınca olan hâllerde savcının yazılı emriyle elkonulabilir. Savcının emriyle yapılan elkoyma 24 saat içinde hâkimin onayına sunulur; hâkim 48 saat içinde karar vermezse elkoyma kendiliğinden kalkar.
Hâkim kararıyla elkoyma
Kanunda sayılan bazı suçlarda, suçtan elde edildiğine dair kuvvetli şüphe varsa banka hesaplarına da elkonulabilir; bu kararı ancak hâkim verebilir (CMK m. 128 [12]). Sulh ceza hâkimliğinin elkoyma kararına, kararı öğrendiğiniz günden itibaren iki hafta içinde itiraz edilebilir (CMK m. 267 ve 268).
Diğer idari tedbirler
- MASAK işlem ertelemesi: Bakan (kanun metninde “Maliye Bakanı”; bugün Hazine ve Maliye Bakanı) veya yetki devrettiği bakan yardımcısı, aklama veya terörün finansmanı şüphesi bulunan bir işlemi, şüphenin teyidi ve işlemin analizi için yedi iş günü süreyle askıya alabilir (5549 sayılı Kanun m. 19/A [7]).
- Malvarlığının dondurulması: Terörün finansmanı kapsamındaki dondurma kararları Resmî Gazete'de yayımlanır. Kişi ve bakmakla yükümlü olduğu kişilerin asgari geçimi için izinle işlem yapılabilir; Türkiye'deki malvarlığı için verilen dondurma kararının kaldırılması talebi Değerlendirme Komisyonuna yapılır (6415 sayılı Kanun m. 7 ve 13 [13]).
7. Bankanın kendi koyduğu kısıtlamalar
Bazı kısıtlamalar herhangi bir resmî karara değil, bankanın kendi uygulamasına dayanır:
- Kimlik ve müşteri bilgilerinin güncellenmemesi: Bankalar müşteri bilgilerini güncel tutmak zorundadır. Kimlik tespiti yapılamaz veya iş ilişkisinin amacı hakkında yeterli bilgi edinilemezse banka işlemi reddeder; daha önce alınan bilgilerden şüphe duyulur ve tespit tamamlanamazsa iş ilişkisini sona erdirir (Tedbirler Yönetmeliği m. 19 ve 22 [14]). Bu tür kısıtlamalar çoğu zaman istenen belgelerin verilmesiyle çözülür.
- Kredi veya kredi kartı borcu: Banka, vadesi geçmiş bir borç için sözleşmedeki takas, mahsup veya rehin hükümlerine dayanarak hesaba bloke koyabilir ya da hesaptaki paradan kesinti yapabilir. Bu hükümlerin geçerliliği ve özellikle maaş veya emekli aylığı yatan hesaplarda uygulanıp uygulanamayacağı tartışmalıdır; imzaladığınız sözleşme ve verdiğiniz onaylar ayrıca incelenmelidir.
Nereye başvurulur?
- Bankaya yazılı başvuru: Talebinizi ve gerekçenizi yazılı bildirin, başvurduğunuzu gösteren belgeyi saklayın.
- BDDK: Banka hakkındaki şikâyetler BDDK'nın Elektronik Şikâyet Sistemi [15] üzerinden yapılabilir. BDDK şikâyeti bankaya iletir ve bankanın cevabıyla birlikte değerlendirir; bu nedenle önce bankaya başvurmanızı önerir.
- Bireysel Müşteri Hakem Heyeti: Türkiye Bankalar Birliği bünyesindeki bu heyete yalnızca gerçek kişiler başvurabilir. Önce bankaya yazılı başvuru şarttır; banka 30 gün içinde (kredi kartı konularında 20 gün) yanıt verir; banka bu süreyi, süre içinde bildirmek kaydıyla 10 gün uzatabilir. Yanıttan, yanıt gelmezse bu sürenin bitiminden itibaren 60 gün içinde ve her durumda işlemden itibaren en geç iki yıl içinde başvurulur. Mahkemeye veya tüketici hakem heyetine taşınmış uyuşmazlıklar incelenmez (TBB başvuru bilgileri [16]).
- Tüketici hakem heyeti ve tüketici mahkemesi: 2026 yılında değeri 186.000 TL'nin altındaki tüketici uyuşmazlıklarında tüketici hakem heyetine başvuru zorunludur (6502 sayılı Kanun m. 68 [17]; 2026 parasal sınır tebliği [18]). Bu sınırın üzerindeki uyuşmazlıklarda tüketici mahkemesinde dava açmadan önce arabulucuya başvurmak zorunludur (6502 sayılı Kanun m. 73/A).
Bu yollar bankanın kendi işlemleri içindir. Bloke bir icra dairesi, tahsil dairesi, savcılık veya mahkeme kararına dayanıyorsa banka bu kararı uygulamakla yükümlüdür; bankaya veya BDDK'ya şikâyet blokeyi kaldırmaz. Bu durumda başvuru, kararı veren makama yapılmalıdır.
8. Varsayımsal örnek
Bu örnek tamamen varsayımsaldır. Emekli C, SGK aylığının yattığı hesaptan para çekemediğini fark eder. Banka, blokenin bir icra dairesinden geldiğini söyler ve dosya numarasını verir. C, e-Devlet'teki İcra Dosyası Sorgulama ekranından takibin eski bir kredi kartı borcuna ilişkin olduğunu ve ödeme emrinin eski adresine gönderildiğini görür. Haczi öğrendiği günden itibaren yedi gün içinde icra mahkemesine şikâyette bulunur: hesaptaki paranın SGK'dan bağlanan emekli aylığı olduğunu, haczine muvafakat vermediğini ve ödeme emrinin usulüne uygun tebliğ edilmediğini ileri sürer; aylık dökümlerini dilekçesine ekler. Mahkeme, hesaptaki paranın niteliğini ve tebligatın usule uygunluğunu dosyadaki belgelere göre değerlendirir.
9. Sık sorulan sorular
Borcu ödedim, bloke ne zaman kalkar?
Borcu doğrudan alacaklıya değil icra dosyasına ödemek, ödemenin dosyaya işlenmesi bakımından daha güvenlidir. Ödemeden sonra haczin kaldırılması bankaya bildirilir. Bloke makul bir sürede kalkmazsa önce icra dairesine başvurun; işlemin sebepsiz geciktirilmesine karşı icra mahkemesine her zaman şikâyet yolu açıktır (İİK m. 16/2).
Şikâyet veya itiraz etmek blokeyi hemen kaldırır mı?
Kural olarak hayır. Başvuru tek başına kısıtlamayı kaldırmaz; mahkeme veya ilgili makam karar verene kadar bloke devam edebilir. Örneğin ihtiyati hacze itiraz üzerine verilen karara karşı istinaf yoluna başvurmak, ihtiyati haczin uygulanmasını durdurmaz (İİK m. 265).
Bloke ne kadar sürer?
Türüne göre değişir. Bankanın dolandırıcılık şüphesiyle uyguladığı askı en fazla 48 saat, MASAK'ın işlem ertelemesi yedi iş günüdür. İcra ve kamu alacağı hacizleri ise kural olarak borç ödenene, haciz kaldırılana veya mahkeme aksine karar verene kadar sürer.
Hesabımı bir tanıdığıma kullandırdım, şimdi blokeli. Ne olur?
Hesabınız başkalarının dolandırıcılığında kullanıldıysa hem askıya alma veya elkoyma hem de hakkınızda soruşturma gündeme gelebilir. 31 Temmuz 2026'da yürürlüğe giren düzenlemeye göre, dolandırıcılığa katılımı haksız menfaat amacıyla hesabını veya kartını başkasına vermekten ibaret olan kişinin cezası yarı oranında indirilir; yani bu davranış da cezai sorumluluk doğurur (TCK m. 158/4 [19]). İfadeye çağrılırsanız haklarınızı bilerek hareket etmeniz önemlidir.
Avukat tutmak zorunlu mu?
Hayır. İcra mahkemesine şikâyet, ihtiyati hacze itiraz veya savcılığa başvuru kişinin kendisi tarafından yapılabilir. Ancak süreler kısa olduğu ve doğru mercii seçmek sonucu doğrudan etkilediği için, blokenin dayanağını önce kesin olarak öğrenmek gerekir.
Hukuki dayanaklar ve kaynaklar
- 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu, m. 16, 62, 78, 82, 83, 83/a, 85, 89, 168, 257, 258, 261, 265
- e-Devlet hizmet sayfaları: İcra Dosyası Sorgulama, Banka Hesaplarına Uygulanan Elektronik Haciz Sorgulama, SGK İcra Takibindeki Borçlar ve Uygulanan Elektronik Hacizler, Borç Sorgulama
- e-Devlet hizmet sayfaları: İcra Dosyası Sorgulama, Banka Hesaplarına Uygulanan Elektronik Haciz Sorgulama, SGK İcra Takibindeki Borçlar ve Uygulanan Elektronik Hacizler, Borç Sorgulama
- e-Devlet hizmet sayfaları: İcra Dosyası Sorgulama, Banka Hesaplarına Uygulanan Elektronik Haciz Sorgulama, SGK İcra Takibindeki Borçlar ve Uygulanan Elektronik Hacizler, Borç Sorgulama
- e-Devlet hizmet sayfaları: İcra Dosyası Sorgulama, Banka Hesaplarına Uygulanan Elektronik Haciz Sorgulama, SGK İcra Takibindeki Borçlar ve Uygulanan Elektronik Hacizler, Borç Sorgulama
- 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu, m. 11, 13, 14, 28
- 5549 sayılı Suç Gelirlerinin Aklanmasının Önlenmesi Hakkında Kanun, m. 4/2, 19/A
- 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu, m. 88, 93
- 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun, m. 48, 58, 71, 79
- 2576 sayılı Bölge İdare Mahkemeleri, İdare Mahkemeleri ve Vergi Mahkemelerinin Kuruluşu ve Görevleri Hakkında Kanun, m. 6/b ve 13
- 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu, m. 7
- 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu, m. 128, 128/A, 267, 268
- 6415 sayılı Terörün Finansmanının Önlenmesi Hakkında Kanun, m. 5, 7, 11, 12, 13
- Suç Gelirlerinin Aklanmasının ve Terörün Finansmanının Önlenmesine Dair Tedbirler Hakkında Yönetmelik, m. 19, 22
- BDDK Elektronik Şikâyet Sistemi
- TBB Bireysel Müşteri Hakem Heyeti başvuru bilgileri
- 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun, m. 68, 73/A
- 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun, m. 68, 73/A
- 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu, m. 158/4
- 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu, m. 128, 128/A, 267, 268
- 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu, m. 158/4
Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Her somut olay kendi koşullarıyla değerlendirilmelidir.